Komórka roślinna, grzybowa i zwierzęca

Komórka roślinna, grzybowa i zwierzęca to komórki eukariotyczne, więc wszystkie mają błonę komórkową, jądro komórkowe, mitochondria, siateczkę śródplazmatyczną, aparat Golgiego i cytoszkielet. Różnią się obecnością i budową kilku struktur: ściany komórkowej, plastydów, wakuoli centralnej i centrioli oraz rodzajem materiału zapasowego.

Komórka roślinna ma ścianę z celulozy, plastydy, wśród nich chloroplasty, w których zachodzi fotosynteza, oraz w dojrzałej komórce jedną dużą wakuolę centralną. Materiałem zapasowym jest skrobia, odkładana w plastydach. Ściana narzuca stały kształt, a wypełniona wodą wakuola wytwarza ciśnienie turgorowe, które dociska cytoplazmę do ściany i utrzymuje niezdrewniałe części rośliny w pionie.

Komórka zwierzęca nie ma ściany komórkowej, plastydów ani wakuoli centralnej. Materiałem zapasowym jest glikogen. Ma za to parę centrioli przy jądrze i lizosomy, których funkcję w komórce roślinnej i grzybowej częściowo pełni wakuola. Brak ściany pozwala niektórym komórkom, jak leukocyty, zmieniać kształt i przemieszczać się. Kształt komórki trzyma głównie cytoszkielet.

Komórka grzybowa łączy cechy komórki roślinnej i zwierzęcej, dlatego łatwo ją pomylić z każdą z nich. Ma ścianę komórkową, ale z chityny i glukanów, a nie z celulozy. Ma wakuole, których liczba i wielkość zmieniają się z wiekiem komórki, więc sama wakuola nie odróżnia jej od komórki roślinnej. Nie ma plastydów ani chlorofilu, więc jest cudzożywna: wydziela enzymy i wchłania związki organiczne z otoczenia. Materiałem zapasowym jest glikogen, tak jak u zwierząt. Grzyb nie jest rośliną, która straciła chlorofil: pod względem pokrewieństwa jest bliżej zwierząt niż roślin.

Dowodzi tego przede wszystkim porównanie sekwencji białek: zwierzęta i grzyby mają w nich wspólne wstawki i delecje aminokwasów, których nie mają rośliny. Wspiera to jedna wić skierowana do tyłu, którą mają plemniki większości zwierząt i zarodniki pływne grzybów chytrydowych. Wspólny glikogen niczego nie dowodzi, bo magazynują go bardzo różne organizmy, także bakterie. Ściana komórkowa też nie rozstrzyga: mają ją i rośliny, i grzyby, choć nie są najbliższymi krewnymi.

Typ komórki rozpoznaje się po trzech cechach. Spośród tych trzech typów tylko komórka zwierzęca nie ma ściany komórkowej. Jeśli ściana jest, rozstrzyga jej skład i materiał zapasowy: celuloza i skrobia (ziarna barwiące się płynem Lugola na granatowo) oznaczają komórkę roślinną, a chityna i glikogen grzybową. Sam brak chloroplastów niczego nie przesądza, bo komórki korzenia też ich nie mają, choć mają inne plastydy.